Nguyen Le Phong

Dưới một dòng chú thích ảnh: BonBon, 500.000 USD và những điều người đồng sáng lập học được

Ghi chép của một người đồng sáng lập BonBon sau khi Tasco dẫn dắt vòng pre-seed 500.000 USD, có GenAI Fund tham gia: ý nghĩa thật của một vòng gọi vốn khi nhìn từ bên trong, cơ hội trong thị trường hơn 12.500 tiệm rửa và chăm sóc xe, những thách thức không nên tô hồng, và vài bài học cho bất kỳ ai đang làm một việc chưa ai nhìn thấy.

Ai có xe chắc đều quen cảnh này. Sáng cuối tuần, xe vào tiệm rửa, mình ngồi trên chiếc ghế nhựa cạnh thùng đá, lướt điện thoại, cứ vài phút lại ngẩng lên xem đã tới lượt chưa. Hỏi anh thợ bao lâu nữa thì nhận được câu quen thuộc, chờ xíu anh ơi. Lúc trả tiền thì tiện đâu trả đó, lần sau quay lại chẳng ai nhớ lần trước xe mình đã làm gì, hết bao nhiêu. Chẳng có gì nghiêm trọng cả. Chỉ là một chút thời gian bị treo lơ lửng, một chút mù mờ, lặp lại mỗi tuần ở hàng chục nghìn tiệm trên khắp cả nước.

BonBon bắt đầu từ đúng cảm giác đó. Câu mà team đặt lên trang chủ nghe rất giản dị: biết khi nào xe xong, minh bạch từng đồng. Để giữ được một lời hứa giản dị như vậy, phía sau phải có cả một hệ thống chạy đúng, và một nhóm người đủ bền để hệ thống ấy kịp thành hình.

Ngày 21 tháng 9, Tasco công bố dẫn dắt vòng đầu tư 500.000 USD vào BonBon, có GenAI Fund cùng tham gia. Sang ngày hôm sau, VietnamPlus, Tạp chí Kinh tế - Tài chính, Bloomberg Businessweek Việt Nam, rồi TNGlobal và e27 ở khu vực lần lượt đưa tin. Ngày 23, GenAI Fund đăng thông báo đầu tư của riêng mình, DealStreetAsia đưa tin cùng ngày, và đến ngày 25 thì Vietnam Investment Review có bài bằng tiếng Anh. Trong bài của Tasco có một tấm ảnh, bên dưới là dòng chú thích ngắn: đội ngũ sáng lập BonBon gồm ông Nguyễn Chí Dũng, ông Vũ Duy Hưng và ông Nguyễn Lê Phong. Mình nhìn dòng chữ đó khá lâu. Vui thì có, nhưng nhiều hơn là một cảm giác nằng nặng, giống như vừa được ai đó trao cho một món đồ quý mà chưa kịp nghĩ xem nên cất nó ở đâu cho cẩn thận.

Ba nhà đồng sáng lập BonBon là Nguyễn Chí Dũng, Vũ Duy Hưng và Nguyễn Lê Phong, mặc áo polo xanh navy, đứng khoanh tay trước logo Bonbon, A Member of VETC.
Đội ngũ sáng lập BonBon: Nguyễn Chí Dũng, Vũ Duy Hưng và Nguyễn Lê Phong. Ảnh: Tasco.

Một dòng chú thích và sức nặng phía sau nó

Nhìn từ bên ngoài, một vòng gọi vốn hay được đọc như một cái đích. Có con số, có tên nhà đầu tư, có ảnh chụp chung, có những lời chúc mừng. Còn đứng ở vị trí người được nhắc tên, mình thấy nó giống một vạch xuất phát hơn. Năm trăm nghìn đô đó không nằm trong túi ai cả. Nó là niềm tin của Tasco và GenAI Fund, được quy đổi thành một khoảng thời gian rất cụ thể để team chứng minh rằng những gì mình nói trong phòng pitch sẽ đúng ngoài đời. Báo chí gọi đây là vòng pre-seed, vòng tiền hạt giống. Mình thích cách gọi này vì nó nói rất thật: hạt còn chưa gieo xuống đất, mình chỉ vừa được trao quyền để gieo.

Ảnh key visual tin đầu tư của GenAI Fund: Bonbon, A Member of VETC, đội thắng Wash3000, gọi vốn pre-seed 500 nghìn USD do Tasco dẫn dắt, GenAI Fund đồng đầu tư, cùng ba nhà đồng sáng lập Nguyễn Chí Dũng, Vũ Duy Hưng và Nguyễn Lê Phong.
Key visual GenAI Fund dùng trong thông báo đầu tư, sau đó Vietnam Investment Review dùng lại: đội thắng Wash3000, vòng pre-seed 500 nghìn USD, Tasco dẫn dắt, GenAI Fund đồng đầu tư. Ảnh: GenAI Fund.

Danh xưng đồng sáng lập cũng vậy. Nó không làm công việc hằng ngày của mình khác đi bao nhiêu. Mình vẫn là người mở terminal lúc đêm muộn để đọc log một lần đồng bộ bị lệch, vẫn ngồi viết thêm một test chỉ để chắc màn hình thanh toán không hiện sai một con số. Thứ thay đổi là trọng lượng của từng quyết định. Trước đây, một lựa chọn kỹ thuật chưa khéo thì cùng lắm là thêm chút technical debt. Giờ nó có thể là vài tuần runway, là một garage đối tác mất kiên nhẫn, là một chủ xe không quay lại lần thứ hai.

Cũng có những hôm mình tự hỏi, liệu mình đã đủ vững để đứng trong dòng chú thích ấy chưa. Câu trả lời thật lòng là chưa hoàn toàn. Mình nghĩ cũng hiếm ai hoàn toàn sẵn sàng. Người ta thường lớn lên cùng vai trò, chứ ít khi bước vào với đầy đủ mọi thứ trong tay. Điều mình chắc chắn được là mình không đi một mình. Hai người đồng sáng lập còn lại, Nguyễn Chí Dũng và Vũ Duy Hưng, đã cùng mình đi qua những tuần mà mọi thứ vẫn chỉ là giả thuyết trên giấy. Trong một team nhỏ như vậy, không ai có chỗ để đứng ngoài lề. Ai cũng vừa là người xây, vừa là người đi thuyết phục, vừa là người ngồi nghe khách góp ý.

Vì sao lại bắt đầu từ chuyện rửa xe

Có người hỏi mình, sao không làm một thứ gì lớn hơn. Rửa xe nghe có vẻ nhỏ. Nhưng chính vì nhỏ và lặp lại, nó mới là điểm chạm thường xuyên nhất giữa một người chủ xe với cả thế giới dịch vụ ô tô. Một chiếc xe có khi vài năm mới cần sửa lớn một lần, nhưng tháng nào cũng cần rửa, vài tháng lại cần chăm sóc định kỳ. Ai giữ được điểm chạm lặp lại ấy một cách tử tế, người đó có cơ hội hiểu chiếc xe, hiểu người cầm lái, và dần dần đồng hành với họ qua cả vòng đời của phương tiện.

Theo ước tính của chương trình, cả nước có hơn 12.500 cơ sở rửa và chăm sóc xe, phần lớn là tiệm độc lập, quy mô vừa và nhỏ, mỗi nơi một cách làm. Năm 2025, lượng ô tô bán ra đã vượt 600.000 chiếc, như BBW dẫn lại. Mỗi chiếc xe mới là thêm một người chủ đang tìm cho mình một chỗ quen để gửi gắm. Ở phía bên kia, rất nhiều anh thợ tay nghề tốt, có khách ruột lâu năm, nhưng vẫn ghi đơn vào cuốn sổ, nhắc lịch bằng trí nhớ, và gần như vô hình trên môi trường số. Khoảng trống giữa hai phía đó là chỗ BonBon muốn lấp vào.

Điều mình tâm đắc nhất ở hướng đi của BonBon là cách nó chọn đứng cạnh những gì đã có. Team không dựng một chuỗi tiệm mới, cũng không cạnh tranh với những người thợ đã gắn bó với nghề cả chục năm. BonBon là một lớp kết nối mỏng đặt lên mạng lưới sẵn có: giúp tiệm quản lý đơn, giảm thất thoát, chạm tới khách mới, và giúp chủ xe biết xe mình đang ở bước nào, tốn bao nhiêu. Tasco gọi đó là tận dụng năng lực sẵn có của thị trường. Mình hiểu nó theo cách giản dị hơn, là tôn trọng những người đã ở đó trước mình, rồi cố làm cho công việc của họ dễ thở hơn một chút.

Nếu phải giữ lại một điều từ phần này, mình sẽ giữ ý rằng cơ hội lớn thường nằm trong những phiền toái nhỏ mà ai cũng đã quen chịu đựng. Chờ không rõ giờ, trả tiền không rõ khoản, nhớ lịch bằng cảm tính. Chẳng ai viết báo về những thứ ấy. Nhưng khi có người chịu ngồi xuống gỡ nó ra một cách tử tế, giá trị tạo ra lại rất thật, và rất gần với đời sống của nhiều người.

Được đứng trên vai người khác, và cái giá của việc đó

BonBon là một trong mười dự án được chọn từ gần 100 hồ sơ tham gia Tasco Foundry Wash3000, chương trình venture builder do Tasco phối hợp cùng GenAI Fund. Ba tháng sau đó là quãng thời gian đặc quánh nhất mình từng đi qua trong nghề. Từ một MVP còn thô, team đưa sản phẩm ra pilot thực địa, rồi đứng trong nhóm Top 3 ở Demo Day trước các nhà đầu tư. Bà Laura Nguyễn của GenAI Fund có một câu mình rất thấm: giá trị cốt lõi của mô hình venture builder là biến tài sản và quy mô của tập đoàn thành bệ phóng cho startup đi nhanh hơn, đồng thời thúc đẩy đội ngũ chứng minh năng lực vận hành. Bệ phóng là có thật. Vế sau của câu nói cũng thật y như vậy.

Ảnh chụp chung tại Demo Day Tasco Foundry: Wash3000 với đại diện Tasco, VETC, GenAI Fund và các đội trong Top 10, trong đó có BonBon.
Demo Day Tasco Foundry: Wash3000, nơi mười dự án được chọn từ gần 100 hồ sơ cùng trình bày trước Tasco, VETC và GenAI Fund. Ảnh: Tasco.

Với mình, bệ phóng ấy có hình hài rất cụ thể: một Mini App mười hai màn hình chạy bên trong ứng dụng VETC, nơi có sẵn khoảng 4,3 triệu người dùng. Được đặt sản phẩm của mình trước ngần ấy người là một đặc ân hiếm có với một startup vừa ra đời. Cũng vì vậy mà không có chỗ cho sự cẩu thả. Một lỗi nhỏ trong app của riêng mình chỉ làm phiền vài trăm người dùng thử. Một lỗi nhỏ trong app của đối tác thì chạm vào niềm tin mà đối tác đã mất nhiều năm mới xây được.

Sơ đồ hệ sinh thái di chuyển của Tasco gồm VETC, Tasco Auto, Tasco Insurance, Carpla Service, VETC Go, cứu hộ và trạm sạc, kết nối qua ứng dụng VETC.
Hệ sinh thái di chuyển của Tasco, từ phân phối xe, thu phí không dừng, bảo hiểm đến cứu hộ, trạm sạc và xưởng dịch vụ. Mini App của BonBon chạy bên trong ứng dụng VETC ở giữa bức tranh này. Ảnh: Tasco.

Nên phần lớn công sức kỹ thuật của mình giai đoạn này dồn vào những thứ không ai nhìn thấy. Đăng nhập im lặng qua partner code để người dùng không phải tạo thêm tài khoản nào. Session chỉ giữ trong bộ nhớ, lỡ có sự cố cũng không để lại dấu vết thừa trên máy người dùng. Analytics giới hạn theo allow list, chỉ đo đúng những gì cần đo. Rồi kill switch cho từng tính năng, giống cái cầu dao trong nhà, mong không bao giờ phải kéo nhưng phải biết chắc nó nằm ở đâu. Rollout có kiểm soát, audit theo transaction, checksum và CSP gate trước mỗi lần release, hơn 800 unit test chạy xuyên suốt Go API, backoffice, web và mobile. Mục tiêu cuối cùng nghe hơi ngược đời: làm cho mỗi lần release thật nhàm chán. Release nhàm chán nghĩa là không ai phải thức trắng, và đối tác có thể yên tâm trao thêm cho mình một chút niềm tin.

Điều mình học được ở đây, và nghĩ nó đúng cả với người không làm startup, là khi được mượn sân khấu của người khác, thứ mình nợ họ trước tiên là sự cẩn trọng. Tài nguyên lớn giúp mình đi nhanh, nhưng cũng phóng to mọi sai sót. Niềm tin của một đối tác lớn hiếm khi đến từ một buổi pitch hay. Nó được góp nhặt từ hàng trăm lần mình giữ lời trong những việc rất nhỏ, những việc mà nhiều khi chỉ mình biết là mình đã làm.

Những thách thức mình không muốn tô hồng

Viết về một vòng gọi vốn mà chỉ kể chuyện vui thì không thật. Con đường phía trước của BonBon còn nhiều dốc, và nói ra những điều đó cũng là một cách tôn trọng người đọc.

Dốc đầu tiên nằm ở phía garage. Chủ tiệm đã thấy rất nhiều ứng dụng đến rồi đi, hứa nhiều rồi lặng lẽ biến mất. Họ bận, tay còn dính dầu nhớt, không có thời gian học một phần mềm mới chỉ vì ai đó bảo nó hay. Muốn họ dùng, sản phẩm phải đơn giản tới mức gần như không cần hướng dẫn, và phải mang lại thứ họ thấy được ngay, như thêm một lượt xe hay bớt một khoản thất thoát. Niềm tin kiểu này không có đường tắt. Chỉ có đến tận nơi, ngồi nghe, về sửa, rồi quay lại.

Ở phía chủ xe, thói quen là thứ khó đổi nhất. Người ta quen gọi cho tiệm quen, quen ghé chỗ tiện đường. Một nền tảng chỉ có chỗ đứng khi nó tốt hơn thói quen cũ một cách rõ ràng, còn mới hơn thôi thì chưa đủ.

Dốc thứ ba khiến mình, với tư cách một engineer, khiêm tốn hơn rất nhiều. Trải nghiệm thật diễn ra ngoài đời, chứ không nằm trong code. Mình có thể viết một luồng đặt lịch sạch bug, nhưng nếu xe được trả trễ, nếu một vết xước không được báo trước, người dùng sẽ không tách bạch đâu là lỗi phần mềm, đâu là lỗi của tiệm. Với họ, tất cả đều là BonBon. Chuẩn hóa chất lượng trên một mạng lưới tiệm độc lập là bài toán vận hành dài hơi, không giải được chỉ bằng vài lần release.

Rồi còn chuyện sống cạnh một hệ sinh thái lớn. Kết nối với VETC mở ra một cánh cửa rất rộng, nhưng nhịp của một tập đoàn và nhịp của một startup ba người không phải lúc nào cũng khớp nhau, và dù có bệ đỡ tốt tới đâu, startup vẫn phải giữ cho mình khả năng tự đứng. BBW cũng nhắc rằng dòng vốn mạo hiểm ở Việt Nam năm nay khá dè dặt. Trong bối cảnh ấy, năm trăm nghìn đô là một sự tin tưởng đáng quý, nhưng với một nền tảng muốn phủ khắp thị trường, nó chỉ đủ cho một chặng. Chặng đó phải dẫn tới những con số đủ thuyết phục cho bước tiếp theo.

Và có một thách thức rất con người. Khi tên đã lên báo, kỳ vọng cũng lên theo. Bạn bè nhắn chúc mừng, người quen hỏi bao giờ gọi vòng tiếp. Giữ đầu óc tỉnh táo, để tâm vào garage tiếp theo và người chủ xe tiếp theo thay vì vào tiếng vỗ tay, là một kỷ luật mà mình vẫn đang tập từng ngày.

Điều mình mong bạn mang theo

Mình viết bài này không nhằm kể một câu chuyện thành công, vì thật lòng, câu chuyện ấy còn chưa tới hồi kết. Mình viết vì vài tuần qua có mấy điều mình học được, và nghĩ nó có thể có ích cho ai đó, dù bạn đang làm startup, đi làm ở một công ty lớn, hay đang mày mò một dự án nhỏ vào mỗi buổi tối.

Khoảnh khắc người khác nhìn thấy luôn đến muộn hơn nhiều so với lúc mọi thứ thật sự bắt đầu. Bài báo ra ngày 21 tháng 9, nhưng những quyết định làm nên nó đã được đưa ra từ tháng Tư, trong những buổi tối chẳng ai chứng kiến. Nếu bạn đang ở giữa quãng đường chưa ai nhìn thấy, điều đó không có nghĩa là bạn đang đứng yên. Có thể mọi thứ chỉ đang tích lũy, lặng lẽ như cách nó vẫn thường làm.

Những phiền toái nhỏ quanh mình cũng đáng được để ý hơn. Chúng thường là dấu hiệu của một khoảng trống mà ai cũng đã chấp nhận sống chung. Gỡ tử tế một phiền toái nhỏ, lặp đi lặp lại, nhiều khi đáng giá hơn chạy theo một ý tưởng lớn mà chưa ai thật sự cần tới.

Khi được đi nhanh nhờ nền tảng của người khác, hãy xem đó là may mắn đi kèm trách nhiệm. Nền tảng ấy có thể là một tập đoàn, một người quản lý tin mình, hay một cộng đồng cho mình cơ hội đứng lên nói. Thứ mình nợ họ là sự cẩn trọng trong cả những việc nhỏ nhất.

Và điều mình tự nhắc bản thân nhiều nhất: một danh xưng mới không làm ai giỏi lên sau một đêm. Nó chỉ trao thêm trách nhiệm, cùng với cơ hội để dần trở thành người xứng đáng với nó. Mình vẫn đang học, chỉ là bây giờ mỗi bài học có cái giá cao hơn một chút.

Tối qua mình mở lại dòng chú thích dưới tấm ảnh ấy thêm một lần. Nó vẫn chỉ là một dòng chữ nhỏ. Có điều giờ mình hiểu nó rõ hơn: đó là một lời hứa được viết ra trước mặt nhiều người, và phần việc của mình là làm sao cho lời hứa ấy đúng. Cảm ơn Tasco và GenAI Fund đã tin khi BonBon còn rất nhỏ. Cảm ơn những garage đã đồng ý thử cùng team khi mình chưa có gì nhiều để chứng minh, và những người dùng đầu tiên đã kiên nhẫn với các phiên bản chưa hoàn hảo.

Nếu bạn cũng từng thấy tên mình xuất hiện ở một nơi mà bạn chưa kịp chuẩn bị tâm thế, hay đang đi giữa một chặng đường dài chưa ai nhìn thấy, mình rất muốn nghe câu chuyện của bạn. Biết đâu chính những câu chuyện chưa lên báo ấy mới là phần đáng kể nhất.

Nguồn tham khảo

Bạn thấy bài này thế nào?