Tôi từng mang một niềm tin ảo tưởng rằng suy nghĩ chính là lời giải cho mọi thứ. Đó là phiên bản còn độc hại hơn của lối nghĩ “suy nghĩ để tìm ra lời giải cho mọi thứ.” Cái thứ nhất coi suy nghĩ là đích đến; cái thứ hai buôn lậu đúng cái bẫy ấy trong lúc giả vờ đang trên đường đi đâu đó.
Suy nghĩ trở thành cái cớ để tôi né hành động: để trì hoãn bên trong vùng an toàn, để mơ mộng bằng ý nghĩ, để ngồi trước máy tính trút chữ ra trong khi chẳng thay đổi gì trong thế giới. Nó khoác bộ trang phục của sự chuyên cần — và chính điều đó khiến nó khó bắt quả tang đến vậy.
Đây là phép tính khó chịu: những ý tưởng thêm vào mất dần trọng lượng trong khi ý tưởng hiện tại nằm đó chưa được thử. Mỗi giờ bỏ ra tưởng tượng một cách tiếp cận hay hơn là một giờ cách tiếp cận hiện có không được thực tại soi xét. Người suy nghĩ được hưởng cảm giác năng suất — nối được các mối liên hệ, so được các framework, vẽ được các khả năng — trong khi bảng tỷ số đứng nguyên.
Nó quyến rũ vì suy nghĩ không mang rủi ro thất bại. Trong đầu bạn, ý tưởng còn nguyên vẹn không tì vết. Khoảnh khắc bạn hành động, nó va vào ma sát, vào sự xấu xí, vào thỏa hiệp. Thế là bạn rút về bàn vẽ — không phải vì bản kế hoạch cần thêm công sức, mà vì bàn vẽ thì dễ chịu. Và cú rút lui nào cũng kèm một lý do nghe rất đáng kính, đó là cách nó cứ thoát tội mãi.
Tôi vẫn bắt gặp mình làm vậy. Sự tỉnh thức không chữa được thói quen; nó chỉ khiến sự trì hoãn bớt dễ chịu đi. Mà có lẽ, thế là đủ để cán cân nghiêng về phía làm một điều gì đó. (Một nỗi khó chịu tôi chia sẻ cùng suy nghĩ của một người bạn.)