Có một khoảnh khắc rất nhỏ trên mỗi cung đường, khi mọi tiếng ồn gần như lùi lại phía sau. Mình chưa nghĩ tới đích. Mình chỉ để ý hơi thở, bước chân kế tiếp, trọng lượng của balo, và xem người đi sau mình có ổn không. Hôm đó, trên đường tới mốc Hoàng Ngưu Sơn, mình cứ nghĩ mãi một điều rất nhẹ: phần lớn những cột mốc người khác nhìn thấy thường đã được xây từ rất lâu trước khi tấm hình được chụp.
Nhịp đi bền hơn nhịp đi nhanh
Trước khi chạm tới một cột mốc như vậy, thường sẽ không có gì quá kịch tính trong một khoảng khá dài. Mình cứ đi. Chỉnh lại nhịp. Uống nước trước khi khát quá. Đi chậm lại trước khi đôi chân bắt đầu phản ứng. Rồi nhận ra một nhịp đi tốt không phải lúc nào cũng là nhịp nhanh nhất; đó là nhịp mình có thể giữ được mà không đánh mất bản thân, cũng không bỏ quên những người đang đi cùng.
Tích luỹ âm thầm trước cột mốc
Công việc cũng rất giống vậy. Một lần được tin tưởng hơn, một sản phẩm được launch, một trực giác kỹ thuật sắc hơn, một cách giao tiếp với team tốt hơn: nhìn từ bên ngoài, mọi thứ có thể giống như một bước ngoặt. Nhưng với người đang sống trong hành trình đó, nó thường lặng hơn nhiều. Nó là kết quả của những lần đọc code review chậm lại, những cuộc họp mình học cách lắng nghe kỹ hơn, những incident khiến mình cẩn trọng hơn, và rất nhiều quyết định nhỏ đến mức lúc đó mình gần như không nhận ra.
Mình thích dùng trekking như một ẩn dụ, nhưng chỉ khi nó được giữ ở mức rất đời thường. Ngọn núi không làm ai trở nên đặc biệt hơn. Nó chỉ bớt đi vài lớp nhiễu. Khi tín hiệu đủ đơn giản, mình thấy rõ những điều vốn cũng đúng trong văn phòng: chuẩn bị quan trọng, nhịp đi quan trọng, nghỉ đúng lúc quan trọng, và những người quanh mình quan trọng hơn rất nhiều so với một câu chuyện “một mình cân hết”.
Trưởng thành không cần trở thành tiếng ồn
Dạo gần đây mình viết nhiều hơn về phần mềm, team, và cách chúng ta làm việc, vì những chủ đề đó nằm rất gần đời sống hằng ngày của mình. Những bài như làm việc trong outsourcing và software services hay kind engineering nghe có vẻ rất khác một câu chuyện trekking, nhưng thật ra cùng xuất phát từ một điểm: mình quan tâm tới cách con người trưởng thành mà không cần biến sự trưởng thành đó thành tiếng ồn.
Nếu bạn đã theo dõi mình một thời gian, có lẽ bạn cũng thấy điều này khá quen. Mình ít khi tin vào một khoảnh khắc thật lớn tự nó thay đổi mọi thứ. Những thay đổi lớn thường chỉ là phần nổi của một quá trình tích luỹ âm thầm đã diễn ra nhiều tháng, thậm chí nhiều năm trước đó. Mình đọc thêm một chút, thử thêm một chút, sai trong phạm vi có thể sửa, hỏi một câu tốt hơn ở lần sau, và dần dần phản xạ mặc định của mình thay đổi. Một ngày nào đó người khác gọi nó là trưởng thành. Còn trong phần lớn những ngày trước đó, nó chỉ là luyện tập.
Team building khi rời khỏi slide
Team building trong một bối cảnh như vậy cũng làm mình thấy chữ “team” cụ thể hơn. Ở văn phòng, teamwork đôi khi dễ trở thành một từ nằm trên slide. Trên đường trek, nó hiện ra bằng những việc rất nhỏ. Có người chờ thêm một chút. Có người nhìn lại lộ trình. Có người nhắc cả nhóm uống nước. Không cử chỉ nào cần phải quá lớn. Niềm tin được tạo ra từ những tín hiệu nhỏ lặp lại: mình có để ý, và mình muốn cả nhóm cùng về đích.
Bài học đó đem về công việc lại rất hợp. Một team lành mạnh hiếm khi được xây bằng một bài nói chuyện truyền cảm hứng duy nhất. Nó được xây khi mọi người giải thích context trước khi yêu cầu output, review công việc với sự cẩn thận, góp ý mà không cần thể hiện mình hơn người khác, và nhận ra khi một ai đó đang âm thầm quá tải. Những team tốt nhất mình từng làm cùng không hoàn hảo; họ chỉ đủ nhất quán để mọi người có thể thở được.
Điều còn lại sau chuyến đi
Mình trở về sau chuyến trek với đôi chân hơi mỏi, vài tấm hình rõ ràng, và một sự tôn trọng yên tĩnh hơn dành cho những ngày bình thường. Những ngày không có gì trông thật ấn tượng. Những ngày mình vẫn ngồi xuống viết một đoạn rõ hơn, sửa một phần code đang rối, nói một cuộc trò chuyện thành thật, hoặc học thêm một khái niệm trước đây mình hay né. Những ngày đó rất dễ bị xem nhẹ vì chúng không giống một đỉnh núi. Nhưng thật ra, chúng chính là phần đường lên.
Điều còn lại sau chuyến đi: mình không chỉ mạnh hơn ở khoảnh khắc chạm mốc. Mình mạnh hơn trong những lần lặp nhỏ đã chuẩn bị cho mình gặp cột mốc đó mà vẫn giữ được thăng bằng. Trong công việc, học tập và đời sống, tích luỹ âm thầm không phải đoạn chờ trước câu chuyện chính. Nó chính là câu chuyện.
Nếu câu chuyện này làm bạn nhớ tới một cung đường, một dự án, hoặc một giai đoạn học tập mà mãi về sau bạn mới hiểu mình đã thay đổi thế nào, mình rất muốn được nghe góc nhìn của bạn. Đôi khi những cuộc trò chuyện đáng nhớ nhất bắt đầu từ việc mình cùng nhìn lại các bước rất bình thường, chứ không chỉ nhìn vào tấm hình sau cùng.
